Համառոտ ակնարկ անգրագիտության և իշխանամոլությամբ հայրենիքի ուրացության մասին․ Մհեր Քումունց

Էյվազլար բնակավայրը հայկական անվանում չի ունեցել, որովհետև այն պատմական Դողարի մեջ է ընդգրկվել (Տաթևին հարկատու՝ 6 միավոր, տե՛ս՝ Ս. Օրբելյան), այսօր թյուրքերին նվիրաբերած մասն էլ՝ Քարահունջի ու Խոտի: Այն բնակավայր չի եղել: Դեռևս 19-րդ դարի վերջերին այն դարձել է քրդական քոչվորների վրանատեղի (նախախորհրդային շրջանում թյուրքական վկայություններ չկան այս գյուղի մասին, միայն 1970-ականներից հետո նշվում է, որ այն մի քանի գյուղերի հետ (Davudlu, Gürcülü, Qədili, Məzrə) ընդգրկվել է Նովլուի տնտեսության մեջ (այս մասին տե՛ս՝ İnzibati ərazi bölgüsü təsnifati, 2019, s. 93)), երբ քանդվել են Իվան Բեյի և Այվազի (այստեղից՝ էյվազ՝ ա>է) այգիները (բաղեր) (այս մասին տե՛ս հոդվածը՝ «Պատմական Հաբանդ գավառի Սիրիջի բերդը» (https://www.sarc.am/…/%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%b4%d5%a1…/): Քրդերը այստեղից վերջնականապես հեռացել են 1920-ական թվականներից (այս մասին կարելի է տեսնել Յապոնի (Հովհաննես Պարոնյան) հուշերը, «Հայրենիք», թիվ 8, Բոստոն, 1941թ. ): Դեռ Ա. Բակունցի ժամանակ «Զանգեզուրի և Քյուրդիստանի սահմանագծման» «առաջին կուրգանը դրված է[ր] Գորիս-Ղափան ճանապարհի այն կետում, որտեղից խճուղին իջնում է դեպի էյվազլար գյուղը, որը 1924 թ. հուլիսի 11-ի հանձնաժողովի որոշմամբ մնում է Քյուրդիստանին, թեպետ գյուղը տնտեսապես կապված է Զանգեզուրի հետ» (այս մասին տե՛ս՝ Ա. Բակունց, Երկերի ժողովածու, հատ. 4-րդ, էջ 480): Սահմանագծման տարիներին գյուղը բնակեցված չի եղել: Հին տեղանվան հիմքով Էյվազլար գյուղը հատուկ ծրագրով վերաբնակեցվել է 1960-ական թվականների սկզբին, երբ քրդերով բնակեցված Շահվեդլար (այն Խոտի կամ Բորոտանի (ըստ Ս. Օրբելյանի) հին գյուղատեղիներից էր (Խոտ գյուղը, հավանական է, նախապես եղել է Որոտանի ափին, հետո բարձրացել է հին Խոտ)) գյուղի տեղում կառուցեցին բանավանը և Տաթևհէկը (1958 (1961)-1970) և այս իսլամ բնակիչներին տեղափոխեցին Էյվազլար: Գյուղի սահմանը դեռ 1980-ական թվականներին չէր անցնում ճանապարհը: Վեճ էր առաջացել մի տան համար, որ կառուցված էր ճանապարհի գլխին, որի պատճառով մի ոլորան ավելացվեց․․․

Ասածս ինչ է՝ անգրագիտություն չէ, որ թյուրքական կամ այլ օտար անվան հիմքով որոշվում է բնակավայրի պատկանելությունը, այլ դավաճանություն է հայ ժողովրդի 5000-ամյա պատմության նկատմամբ՝ հանուն 1-2 տարվա իշխանականության… Մենք էլ կանցնենք աննշան, բայց պատմությունը կմնա… և մեզ կասեն.

«Մինչ դու գնացեր

Եվ զերկիրս ամենայն ընդ քեզ տարար,

Ես աւերակացս ո՞ւմ թագաւորեմ»

Մհեր Քումունցի ֆեյսբուքյան էջից

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Թողեք մեկնաբանություն

Ամենաընթերցվածները

Վերջին գրառումները

Հետեւե՛ք մեզ

Առաջարկվում է դիտել

Բաժանորդագրվել