Այս տարի լրանում է մեր հարևանությամբ ժամանակավորապես տեղավորված երկրի բնակչության՝ որպես ադրբեջանցի անվանակոչման 90 ամյակը։

Դրանից մոտ 150 տարի առաջ մի քանի տասնյակ #քոչախմբերի (դրանք ցեղախմբեր չեն կարող կոչվել) մի մասը բռնի Վիրքից ու Միլ Մուղանի տափաստանից տեղափոխվեց մերձԱրցախյան շրջաններ, մյուս մասն էլ Միջին Ասիայի տափաստաններից մեր թողտվությամբ եկավ ու տեղավորվեց միքանիհազարամյա բնիկ հայերի կողքին։

Այդ թափառական քոչախմբերի անուններն անգամ արտաբերելիս մի տեսակ տհաճ զգացողությունա առաջանում՝

*հասանլի,

*քյոհմեդլի,

փյուսյան,

կարաչարլի կամ *ղարաչարլի,

ջինլի,

դեմիրչիհասանլու կամ *դեմիրշլի,

ղըզըլհաջիլի,

սաֆիքյուրդ,

բոյ ահմեդլի,

սահաթլի,

ջևանշիր,

քենգերլու,

օթուզիքի,

քյաբիրլու կամ *քեբիրլի,

իգիրմիդորթ և այլ շատ թափառական խմբակներ։

Սրանք չունենալով՝

-ոչ կրոն ու դավանանք

-ոչ գիր ու գրականություն

-ոչ մշակույթ ու պատմություն

-ոչ գիտություն ու կրթություն

-ոչ ավանդույթ ու արժեքներ

-ոչ արժանավոր մեծեր ու հայտնիներ

-…

Բայց մեծ հաշվով լինելով՝

-խաբեբա ու նենգ

-ավերիչ ու կործանիչ

-դաժան ու արյունասեր

-անաստված ու անհայրենիք

-…

ու օգտվելով տվյալ ժամանկի հայի թերիներից՝ բնավորվեց, տեղավորվեց, տնավորվեց ու հային դուրս շպրտեց իր բնօրրանից՝ դարձնելով, թեկուզ ժամանակավոր, բայց #անհայրենիք։

Ու այդպես, խառնվելով տեղի խազարների, թաթերի, լեզգիների ու մի քանի՝ փոքր ինչ ավելի հնաբնակների մնացորդների հետ, 1936 թվականին, սիոնիստների կողմից արհեստական ստեղծված պետության մեջ՝ չկողմնորոշվելով ով ում քոչախմբից է, “Ստալինյան Սահմանադրությամբ” որոշվում է ընդհանուրին միասին անվանել ադրբեջանցի։

Հիշե՛ք, սրանք դեռ չեն ձևավորվել որպես նույնիսկ ցեղախումբ՝ էլ ուր մնաց ժողովուրդ կամ ազգ։ Այսինքն չեն կորցրել իրենց բնազդական հատկությունները, որի համար անհրաժեշտ է 1000-1500 տարի։ Սրանք ընդամենը կրում են ժամանակակից հագուստ։

Սա թշնամուն թերագնահատել չէ, այլ հակառակը՝ որոշակի ավելի լավ ճանաչելի դարձնել։

Սա վախեցնել չէ, այլ մտածելու տեղիք տալու փորձ։

Վստահ եմ, որ Հայաստանի թրքասերներին որոշակի կնյարդայնացնի այս փաստերը, բայց ոչինչ, միգուցե մի օր էլ նրանց պետք լինի սա։

Ու սրանց հետ-ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների, ազգերի համակեցության, խաղաղության և նման-կեղծ թեզերի շրջանակներում անմտություն է ակնկալել հայի տեսակի գոյություն

(Կրկին հիշեցնում եմ Արցախը)։

Բնականաբար շատերի մոտ պետք է առաջանա ավանդական հարցը-“բա ի՞նչ անենք”։ Իսկ դրա պատասխանը կրկին նունն է…