Կարևոր է

Փորձել եմ պատասխանել Eduard Abrahamyan-ին:

Ադրբեջան նոյեմբերի 8-ի զորահանդեսին իրականում ինչ էր ցուցադրում և ինչ է դրանով փոխվելու մեր տարածաշրջանում:

Ադրբեջանի նոյեմբերի 8-ի զորահանդեսը կարելի է գնահատել որպես սովորական զինված ուժերի ցուցադրություն միայն այն դեպքում, եթե դիտողը չի հասկանում, թե ինչ է իրականում ցույց տրվում։ Այն, ինչ եղավ այդ օրը Բաքվում, փաստացի հանդիսանում էր Ադրբեջանի ռազմական դոկտրինի փոփոխության բաց ու դեմոստրատիվ հայտարարություն։

Եթե 2020-ին Ադրբեջանը առաջնորդվում էր «ոչ-կոնտակտային տեխնոլոգիական պատերազմի», ապա այժմ Ադրբեջանը անցնում է այնպիսի մակարդակի, որը կարելի է բնութագրել որպես՝

Գլոբալ զինաթափող հարվածի (ԳԶՀ) դոկտրին(Penetrative Deep Strike Doctrine):

Ինչ է ԳԶՀ-ն իրենից ներկայացնում:

Սրանով ոչ միայն թուլացնում է հակառակորդին, այլ՝ միաժամանակ, համակարգված և համադրված հարվածով կաթվածահար է անելու ողջ պետական ռազմական կառույցը օպերատիվ և ռազմավարական խորության մեջ։

Ինչ է փոխվել Ադրբեջանի զինանոցում և ինչու է դա վտանգավոր մեր համար:

Շքերթում և վերջին տարիների գնումներում երևացին այնպիսի համակարգեր, որոնք միանշանակ ցույց են տալիս ադրբեջանական ռազմավարական մտքի էվոլյուցիան։

Մասնավորապես՝ PULS օպերացիոն-տակտիկական հրթիռային համակարգերը, որի հարվածների հեռավորությունը մինչև 300+ կմ է (կախված հրթիռի տեսակից):

Կարող է կիրառել JFS-M տիպի թևավոր հրթիռներ և ընդունակ է հաղթահարել ՀՕՊ-ը:

Կարող է մխրճվել Հայաստանի օպերատիվ խորքը՝ 200–300 կմ և խոցել մեր էներգետիկ ենթակառուցվածքները, կապի հանգույցները, ավիաբազաները, ռազմավարական պահեստները: Սա իրենով արդեն ԳԶՀ-ի առանցքային բաղադրիչ է։

Բաքուն այս տարի ցուցադրեց ԱԹՍ-ների համալիր.

Harop

SkyStriker

Hero 120/400

Akıncı

TB2

Recon/strike mixed UAV

Սա էլ իր հերթին մասշտաբային մրցակցային ISR+Strike մոդուլ է, որը թույլ է տալիս.

1. բացել Հայաստանի օդային տարածքի ամբողջ խորքը

2. շարունակական եղանակով մոնիթորինգ անել

3. նախատեսված ժամանակով հարվածել նախօրոք պլանավորած թիրախներին

4. խոցել շարժական բանակային կառույցներին

5. կաթվածահար անել ՀՕՊ-ը:

ՀՕՊ + ՀՊՊ + EW բարձրացրեց ինտեգրացիան: Հատկապես Շքերթում առանձնացան.

1. նոր ռադարները

2. հակաԱԹՍ փոքր և միջին հեռահարության համակարգերը

3. EW մոդուլները

4. տեղաշարժվող, ցածր սիգնալային հարթակները:

Սա նշանակում է, որ Ադրբեջանը իրագործում է ամբողջական շերտավորված պաշտպանություն սեփական բանակի օդային տարածքի շուրջ, որը նրան թույլ կտա ոչ միայն հարձակվել, այլև պահպանել իր հարվածային միջոցները գործողության ժամանակ։

Ավելի վտանգավորները չցուցադրվեցին:

Քանի որ Ադրբեջանը 2024–25-ին պայմանագրեր է ստորագրել կամ ձեռք է բերել՝

1. նոր «stand-off» հրթիռներ

2. բարձր ճշգրտության հեռահար ցամաք-ցամաք համակարգեր

3. ստորգետնյա կառավարման նոր կենտրոններ

4. բաշխված C2 ցանցեր

5. radar-signature-reduction տեխնոլոգիաներ

Ինչ է սա նշանակում մեր համար:

Հայաստանը աշխարհագրորեն ունի երեք ճակատային խոցելիություն.

1. Կարճ ռազմավարական խորք

2. Լոգիստիկ ուղիների խիստ սահմանափակում

3. Կենտրոնացված ենթակառուցվածքներ՝ առանց բաշխման

Այս երեք պարամետրերը հենց այն են, ինչի վրա հիմնվում է 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանի նոր դոկտրինը։

Ադրբեջանի դոկտրինալ զարգացումը հիմա ունի հստակ գիծ: Մասնավորապես՝

Ադրբեջանը պատրաստում է մեկանգամյա, արագ, համակարգային, պենետրատիվ, զսպիչ-կոտրիչ զանգվածային հարված։

Նման հարվածի նպատակը կլինի ոչ թե ճակատային գիծ առաջ տանել, այլ՝

1. զրկել Հայաստանին հնարավորությունից դիմադրել,

2. ոչնչացնել ՀՕՊ-ը,

3. կաթվածահար անել կառավարման համակարգը,

4. խաթարել լոգիստիկան,

5. սառեցնել զորքերի շարժը,

6. ստիպել Հայաստանին կարճ ժամանակում քաղաքական կապիտուլյացիայի։

Սա է Գլոբալ Զինաթափող Հարվածի հայեցակարգը թուրք-իսրայելական, այժմ՝ ադրբեջանական մոդիֆիկացիայով։

Հիմա գլխավոր հարցը՝ ինչո՞ւ է Ադրբեջանը գնում դեպի ԳԶՀ

Քանի որ

1. Ռուսաստանի դեմ դա անհնար է,

2. Իրանի դեմ դա ինքնասպանություն է,

3.Վրաստանի հետ խնդիր չկա,

մնում է միայն Հայաստանը՝

Մի պետություն, որը

1. չունի խորքային պաշտպանություն,

2. չունի ապակենտրոնացված C2,

3. չունի շարունակական ՀՕՊ շերտավորում,

4. չունի արագ տեղաշարժվող հրետանային պատասխան,

5. չունի drone saturation-capability,

6. չունի Counter-UAV doctrine

և ամենակարևորը՝

չունի հստակ ձևակերպված պատերազմական սցենարի դոկտրին։

Կարելի այս ամենից եզրակացնել, թե ինչ է անհրաժեշտ Հայաստանին

1. Շերտավորված, mobile ՀՕՊ՝ ոչ թե մեկ կենտրոնում, այլ բաշխված

2. ՀակաԱԹՍ և հակա-հրթիռային EW մոդուլներ

3. Շարժական հրետանի + երկարաձիգ կարգավորելի հրթիռներ

4. Ցանցակենտրոն, decentralized C2

5. Բոլոր կարևոր օբյեկտների բաշխվածություն և պահեստային ենթակառուցվածքներ

6. Քողարկում, դեկոյներ, ստորերկրյա կորպուսային հանգույցներ

7. Հստակ, թվայնացված և ռազմախաղերով փորձարկված պաշտպանության դոկտրին

Առանց այս 7 կետերի Ադրբեջանը ստանում է հենց այն առավելությունը, որի համար այսքան ներդրում է արել, որը և թույլ կտա Հայաստանին զինաթափել մեկ ռազմագործողությամբ։